TEKNÝK ÝZ
ÝÞARETLERÝ



Teknik iz iþaretlerinin izciler dýþýnda baþkasý tarafýndan görülmemesi ve
anlaþýlmamasý gerekir. Bu iþaretler genlikle arazide kullanýlýrlar.

Ýz iþaretlerinin arasýnda, daðýnýk yürümekte yarar vardýr. Yarým ay biçiminde
yürümelidir. Yarým ayýn açýk kýsmý yürünecek yöne bakar. Lider ortadadýr. Ýzi
bulan diðerlerine bildirir. Bulunan izler ise deftere not edilir. Daha sonra izi
býrakan grupla buluþulduðunda karþýlaþtýrýlýr. Bu konuda bir çok uygulama
yapmakta fayda vardýr. Yine iþaretler açýk seçik anlaþýlabilir biçimde olmalý,
ancak izci olmayan birisinin anlayamayacaðý þekilde olmalýdýr.

HARÝTA

Harita bir toprak
parçasýnýn kuþ bakýþý görünüþünün resmidir. Etrafýnda görebileceðin yollarýn,
nehirlerin, tarlalarýn, köylerin, kasabalarýn ve benzerlerinin en önemlileri
harita üzerinde sembollerle gösterilir. Bu haritalarýn bazýlarýna elbette daha
önce okulda derslerini çalýþýrken gördün. Sürücülerin kullandýðý yol
haritalarýný da biliyorsun. Ama bu haritalarýn hiçbiri Doða yürüyüþünde
kullanýlamaz. Doða yürüyüþünde kullanacaðýn haritanýn topografik bir harita
olmasý gerekir. Topografik haritalar çeþitli ölçülerde olabilir. Doða yürüyüþü
için en iyi harita 1:24000 ölçekli olanýdýr. Böyle bir haritada 1 mm 24 m.yi
gösterir. Topografik haritayý Doða yürüyüþüne gideceðin alanla ilgili resmi
kuruluþtan bulabilirsin.

HARÝTANIN ANLATTIKLARI

Ýyi bir harita
sana aþaðýdaki konularla ilgili bilgiler verir;



1.Tamým: Herhangi bir harita yalnýzca bölgenin adýný verir. Topografik
bir harita ise bu yerin yeryüzündeki konumunu da gösterir.



2.Ayrýntýlar: Arazi biçimleri haritada kolayca anlaþýlabilecek
iþaretlerle gösterir. Bu iþaretlere harita iþaretleri denir.



3. Yönler: Genellikle haritanýn üst kýsmý kuzey, altý güney, sol tarafý
batý, sað tarafý ise doðudur.



4.Uzaklýklar: Haritanýn alt kýsmýndaki ölçek sayesinde harita üzerindeki
uzaklýklarý hesaplayabilirsin.



5.Ýsimler: Göller, nehirler, kasabalar ve benzerleri harita üzerinde
isimleri ile gösterilir.

HARÝTALARIN SINIFLANDIRILMASI

Ölçeklerine göre:




Küçük Ölçekli (1/500,000 ve daha küçük),



Orta Ölçekli (1/500,000 ve 1/100,000 arasý)



Büyük Ölçekli (1/100,000 den daha küçük Haritalar)



Tiplerine göre:

Planýmetrik Haritalar: Ankara Þehir planý gibi

Topoðrafik Haritalar: Yükseltileri gösteren Türkiye Fiziksel Haritasý
gibi,

Kabartma Haritalar: Plastik malzeme üzerine kabartma olarak basýlýrlar.

Fotograf Harita: Havadan yapýlan çekime grid çizgileri konarak yapýlýr.

Sayýsal Haritalar: Bilgisayara verilen girdiler sonucunda elde edilen
haritalardýr.

HARÝTA KENAR BÝLGÝLERÝ VE SEMBOLLERÝ:

Haritalarýn
kenarlarýnda standartlaþtýrýlmýþ bazý bilgiler ve semboller bulunur. Bu bilgiler
haritanýn ölçeði, haritadaki demiryolu, köprü, bataklýk gibi sembollerin
anlamlarý, renklerin açýklamalarý gibi bilgilerdir.



Ölçek;



1/100,000 ölçekli haritada; 1 cm. lik ölçülen yer gerçekte 100,000 cm veya
1000 metre veya 1 kilometredir.



1/25,000 ölçekli haritada; 1cm.lik ölçülen yer gerçekte 25,000 cm veya 250
metre dir.



1500 m.lik yürüyüþ mesafesi 1/50,000 lik haritada 1500/50,000 = 3 cm olarak
gösterilir.



Renkler;



Siyah: Ýnsan tarafýndan yapýlan þeyleri gösterir. Demiryolu, köprü, baca,
isimler

Mavi: Suyun göstergesidir. Derinliðe göre koyulaþýr. Deniz, göl, nehir,
çay

Yeþil: Orman , otlak ve verimli topraklarý gösterir. Koyu renk yoðunluðu
gösterir.

Kahverengi: Yükseltileri gösterir. Koyulaþtýkça yükseklik artýyor
demektir.



Coðrafi koordinatlar;



Coðrafi koordinatlar Enlem ve Boylam olarak haritalarda kenar bilgisi olarak
verilir. Ayrýca GPS yardýmýyla da koordinatlarýmýzý çok hassas bulabiliriz.



Örnek: Enlem 38 45' 30'' (Kuzey) Boylam 35 37' 45'' (Doðu)



Temel Kuzey istikametleri;



Coðrafi kuzey: Hakiki Kuzey yani kuzey kutbu istikameti olup
haritalardaki meridyenlerin gösterdiði istikamettedir. Sabittir , deðiþmez.

Manyetik kuzey: Pusula ibresinin gösterdiði kuzey olup zamana baðlý
olarak deðiþkendir.

Grid kuzeyi: O bölgedeki meridyene çizilen teðetin gösterdiði
istikametedir. Sabittir.

Doðal sapma açýsý: Manyetik kuzeyle coðrafi kuzey arasýndaki açýdýr.
Manyetik kuzey zamana baðlý deðiþken olduðundan Coðrafi kuzeyin doðusunda veya
batýsýnda olabilir. Harita kenar bilgilerinde yýllýk deðiþim miktarý belirtilir.
Yýllýk deðiþim eksi ise manyetik kuzey hakiki kuzeye yaklaþýr. Yýllýk deðiþim
artý ise manyetik kuzey hakiki kuzeyden uzaklaþýr. Örnek 1990 yýlýnda Sapma
açýsý 3 derece 14 dakika dýr. Yýllýk sapma eksi 0.9 dakikadýr. 1999 için 9 yýl X
0.9 = 8.1 dakikalýk daha sapma olur. 1999 Sapma açýsý 3 derece 6 dakika dýr. (3
derece 14 dakika - 8 dakika). Her geçen yýl manyetik kuzey hakiki kuzeye
yaklaþmaktadýr.

HARÝTA NASIL KULLANILIR?

Yola çýkmadan
önce haritaný önüne koy, incele… Baþlangýç noktasý olarak bir yol kavþaðý gibi
bildiðin bir noktayý seç. Daha sonra varacaðýn ilk noktayý belirle. Örneðin çir
tepe. Son olarak da seni varýþ noktasýna götürecek bir rota çiz. Doða yürüyüþü
ne kadar zaman alacak? Gideceðin '- yerin uzaklýðýný ölçmek için ince bir sicim
al. Yürüyeceðin uzaklýðý bu sicimle ölç. Sicimi haritandaki uzaklýk cetveli
üzerine koy ve harita ölçeðinden yararlanarak uzaklýðý hesapla. Sonra bu
uzaklýðý yürümenin ne kadar zaman alacaðýný bul.



HARÝTA SEMBOLLERÝ

Açýk çukur, maden
iþaret konturu

Orta kontur

Kesme

Güç hattý, enerji hattý

Telefon hattý vb.

Demiryolu

Sert yüzeyli yollar

Düzgün yol

Köprü

Yaya köprüsü

Binalar

Okul, cami, mezarlýk

Ahýr vb.

Fabrika

Dereler

Su kuyusu

Kaynak

Göl

Bataklýk

Bozuk yol

Patika





Harita sembollerini öðrenebilmek için önce bu sayfalardaki sembolleri iyice
çalýþ. Daha sonra önüne topografik bir harita koy ve haritadaki sembolleri bulup
anlamaya gayret et.



Siyah ile basýlmýþ her þey insan yapýsý, insan eseridir, yollar, demiryollarý,
köprüler, binalar, sýnýrlar, isimler.



Siyah çizgiler yollardýr. Sert yüzeyli yollar iki siyah çizgi arasýnda kýrmýzý
ile gösterilir. Siyah dörtgenler binalardýr.



Mavi renk suyun göstergesidir. Dere, göl, çay, nehir, hep mavi ile gösterilir.



Yeþil alanlar, aðaçlýk alanlar yeþille gösterilir. Meyve bahçeleri çalýlýklar da
hep yeþildir.



Bataklýklarý göstermek için kesik mavi çizgiler ve yeþil ot demetleri
kullanýlýr. Bu iþaretler bu alanlarýn sulak alanlar olduðunu anlatýr.

Tepeler ve vadiler kahverengi çizgilerle gösterilir. Bu çizgilere kontur çizgi
adý verilir. Kontur çizgiler arazinin meylini ve yüksekliðini gösterir. Kontur
çizgilerin sýk olmasý, birbirine yaklaþmasý o noktada tepenin dik olduðu
anlamýna gelir. Haritadaki en koyu kahverengi çizgilerden birini izlersen bir
rakamla karþýlaþýrsýn. Örneðin 100. Bu bir iþaret konturudur. Bu çizgi
üzerindeki her þey deniz seviyesinden 100 metre yüksektedir. Denizin 100 metre
yükseldiðini varsayalým. Bu çizgi yeni deniz seviyesi çizgisini oluþturacaktýr.
Eðer deniz 20 metre daha yükselirse hemen sonraki ince çizgi yeni deniz seviyesi
çizgisi olacaktýr. Bazý haritalarda kontur çizgileri arasýndaki yükseklik farký
10 metredir. Haritanýn altýndaki ölçekte kontur çizgileri arasýndaki yükseklik
farkýný bulabilirsin.

Þimdi baþlangýç noktasýndasýn ve ilerlemeye hazýrsýn. Ama hangi yönde? Bunu
haritaný yönüne koyar koymaz anlayacaksýn. Bir haritayý yönüne koymak haritadaki
yönlerle arazideki yönleri çakýþtýrmak anlamýna gelir.

ÖLÇEK Ýnce EYE
Kalýn EYE

Eþ yükselti
eðrileri: Deniz seviyesinden eþit yükseklikte geçtiði düþünülen düzlemlerin
izdüþümüdür. Eþ yükselti eðrileri birbirini kesmez. Dik yerlerde eðriler
sýklaþýr. Eðim azaldýkça eðriler seyrekleþir. Ýnce ve Kalýn eþ yükselti eðrileri
vardýr. Kalýn yükselti eðrisi dört ince eðriden sonra gelir ve üstünde
yükseltisi yazar.

1/25,000 10 m 50 m

1/50,000 20 m 100 m

1/100,000 50 m 250 m

1/250,000 100 m 500 m

1/500,000 200 m 1000 m

Örnek: 1/25,000
ölçekli haritada 50 m. eþ yükselti eðrisinden üç sonraki eðrinin olduðu yerin
yüksekliði 80 m. dir.

ÖLÇEK Ýnce EYE
Kalýn EYE

Eþ yükselti
eðrileri: Deniz seviyesinden eþit yükseklikte geçtiði düþünülen düzlemlerin
izdüþümüdür. Eþ yükselti eðrileri birbirini kesmez. Dik yerlerde eðriler
sýklaþýr. Eðim azaldýkça eðriler seyrekleþir. Ýnce ve Kalýn eþ yükselti eðrileri
vardýr. Kalýn yükselti eðrisi dört ince eðriden sonra gelir ve üstünde
yükseltisi yazar.

1/25,000 10 m 50 m

1/50,000 20 m 100 m

1/100,000 50 m 250 m

1/250,000 100 m 500 m

1/500,000 200 m 1000 m

Örnek: 1/25,000
ölçekli haritada 50 m. eþ yükselti eðrisinden üç sonraki eðrinin olduðu yerin
yüksekliði 80 m. dir.

HARÝTAYI
YÖNÜNE KOYMA

En kolay yöntem
harita üzerindeki bir belirli bir noktayý (kavþak, baca, köprü) gerçek þekille
ayný yöne gelinceye kadar döndür. Ayný istikamete gelince harita doðru yöne
yaklaþýk olarak konmuþ olur.



Haritaya o yýl için hesaplanmýþ olan geçerli manyetik kuzey çizgileri
çizebilirsin. Bazý haritalarýn güney kenarýnda ''P'' noktasý kuzey kenarý
üzerinde çizilmiþ ve derecelere bölünmüþ sapma göstergesi vardýr. Sapma
diyagramýndan ibre sapma açýsý hesaplanýr ve kuzey kenardaki sapma göstergesinde
iþaretlenir. Bu deðer ile ''P'' noktasý birleþtirilirse manyetik kuzey
doðrultusu elde edilir. Pusula, bu manyetik kuzey doðrultusuna paralel olarak
harita üzerine yerleþtirilir. Harita ve pusula beraberce pusula ibresi pusula
kadranýndaki niþan hattý çizgisiyle çakýþýncaya kadar döndürülür.



Sapma açýsýný hesaplanýr. (1999 için 3 derece 6 dakika.). Pusula güney kuzey
istikametindeki grid çizgilerden birine paralel yani niþan çizgisi grid kuzeyine
paralel yerleþtirilir. Pusula üzerindeki niþan hattý ile pusula kuzey ucu
arasýndaki açý, sapma açýsý ile ayný duruma gelinceye kadar harita döndürülür.


 

PUSULA



Doða yürüyüþünde yollarý ve patikalarý izlemek istemiyorsan bir pusulaya
ihtiyacýn olacak. Pusula enerji hatlarýndan 55 metre, telefon hatlarýndan 10
metre, çelik demir malzemeden en az bir metre uzakta kullanýlýrsa doðru deðer
verir.

PUSULA NASIL
ÇALIÞIR?

Pusulanýn en
önemli parçasý manyetik bir iðnedir. Bu iðne ser. Serbestçe hareket edebilecek
þekilde pusula gövdesine monte edilmiþtir Ýðne serbest kaldýðýnda her zaman ayný
yönü gösterir. Bunun neden yeryüzünde iðneyi çeken bir gücün olmasýdýr. Yeryüzü
bir ucu kuzeyde diðer ucu güneyde olan büyük bir mýknatýs gibidir. Dünyanýn
manyetikliði pusula iðnesinin manyetik kuzeye doðru dönmesine neden olur.

Ýðnenin kuzeyi gösteren ucu kýrmýzýya ya da siyaha boyanmýþtýr. Bazý pusula
iðnelerinde ise uç bir ok baþý gibi sivridir. Hatta bazýlarýnda iðnenin kuzeyi
gösteren ucunda N harfi vardýr.

PUSULA NASIL OKUNUR?

Pusulayý okumak
belirlenmiþ bir noktaya götüren yönü derecelerle bulmak anlamýna gelir.
Derecelerini öðrenmek istediðin nirengi noktasýna yüzünü dön. Pusulayý önünde
bel seviyesinde ya da biraz daha yukarýda düz olarak tut. Pusulanýn tabanýndaki
"gidilecek yön" ok yönünde ileride duran nirengi noktasýný göstersin. Þimdi
pusulanýn iðnesi pusulanýn gövdesi üzerindeki sabit kuzey oku ile çakýþýncaya
kadar pusulanýn gövdesini çevir. Pusulanýn kuzey ucunun pusula gövdesinin üst
tarafýndaki N (Kuzey)'i gösterdiðinden emin 01. Gidilecek yön okunun pusula
gövdesine deðdiði noktada bulunan dereceyi oku.



Bir haritayý pusula ile doðru yöne koymak için önce pusulaný (Kuzey) 360 o'ye
ayarla. Pusulaný, bir kenarý haritanýn kenarýnda manyetik kuzey çizgisine
gelecek þekilde haritanýn üzerine koy. Pusulayý ve haritayý, pusula iðnesi kuzey
ucu N'yi gösterecek sat kuzey oku ile çýkýncaya kadar birlikte döndür. Ýþte
haritan doðru yöne kondu.



 

ÝKÝ KUZEY

Harita ve
pusulayý birlikte kullandýðýnda iki kuzey olduðunu unutma. Harita gerçek kuzeye
göre çizilmiþtir. Haritandaki bütün boylamlar coðrafi kuzey kutbunu gösterir.
Pusulanýn kuzey ucu manyetik kuzeyi yani gerçek kuzeyi, kuzey kutbunun 1.600 km.
Güneyinde Kuzey Buz Denizinde bulunan BATHURST adasýný gösterir. Haritanýn
boylamlarý ile pusulanýn iðnesinin gösterdiði kuzey arasýndaki farka "sapma
açýsý" denir. Bu sapma nedeni ile pusulan ve haritaný birlikte kullandýðýn her
durumda bu farký göz önünde bulundurmalýsýn.

HARÝTANA
PUSULA DÝLÝ KONUÞTUR



Harita yönleri ile pusula yönleri arasýndaki farký ortadan kaldýrmak için
haritanla pusulanýn birbiri ile uyumlu olmasýný saðla. Bunu yapabilmek için de
haritanýn üzerine manyetik kuzey güney çizgilerini çiz (Haritanýn altýndaki
manyetik kuzey ile gerçek kuzeyi belirleyen üçgeni bul. Bu üçgenin manyetik
kuzeyi belirleyen kenarýndan haritanýn yukarýsýna doðru bir çizgi çiz. Daha
sonra bu çizgiye paralel baþka çizgiler çiz.



Bu haritadaki çizgiler gerçek kuzey çizgisinin 14 derece batýsýndadýr.

 
HARÝTA VE PUSULAYI
BÝRLÝKTE KULLAN



Harita manyetik kuzey güney çizgilerini çizdikten sonra aþaðýda anlatýlan 3
basamaðý izleyerek harita ve pusulaný birlikte kullanabilirsin. Topografik
haritanda bir rota belirle, bu rota üzerinde yol kavþaklarý, binalar, köprüler
vb. Gibi 5 ana nirengi noktasý tespit et. Pusulaný hareket noktasýndan ilk
nirengi noktasýna gidiþ yönünü gösterecek þekilde ayarla, þimdi yola
çýkabilirsin. Ýlk nirengi noktasýna ulaþtýðýnda pusulaný tekrar ikinci nirengi
noktasýna giden yönü gösterecek biçimde ayarla. Varacaðýn son noktaya ulaþýncaya
kadar ayný þekilde devam et.

 

HARÝTA
VE PUSULAYI BÝRLÝKTE KULLANMANIN BASAMAKLARI




1. Basamak:
Pusulaný, pusula tabanýnýn uzun kenarý baþlangýç ve varýþ noktalarýna deðecek ve
taban üzerindeki "Gidilecek Yön Oku" gitmek istediðin yönü gösterecek þekilde
haritanýn üzerine koy.

2. Basamak: Pusulanýn tabanýný haritanýn üzerinde hareket etmeyecek
þekilde sýkýca tut. Pusulanýn iðnesini dikkate almayarak, pusula üzerindeki
sabit kuzey oku, haritada çizdiðin kuzey güney manyetik çizgilerine paralel
oluncaya kadar pusula ve haritaný birlikte çevir. Okun ucu haritanýn üst
tarafýný (kuzey tarafýný) göstermelidir.

3. Basamak: Pusulaný haritandan kaldýr ve gidilecek yön oku, ileriyi
gösterecek biçimde önünde tut. Pusula iðnesinin kuzey ucu, pusula gövdesindeki
kuzeyi gösteren okun üzerine gelinceye kadar kendi etrafýnda dön. Þimdi
pusulanýn tabanýndaki gidilecek yön oku gitmen gereken yönü gösteriyor. Bu yönde
bir nirengi noktasý belirle ve bu nirengi noktasýna doðru ilerle. Bu noktaya
varýldýðýnda baþka bir nirengi noktasý belirle. Çizdiðin rotada ilerlerken düz
bir çizgi üzerinde ilerleme zorunda deðilsin. Ýyi bir Oryantiring'ci gideceði
noktaya en kýsa zamanda ve en kolay varmak için tüm bilgisini kullanýr.

GPS
(GLOBAL POSÝTÝONÝNG SYSTEM)



Dünya etrafýnda dönen 24 uydudan sürekli aldýðý sinyallerle bulunduðumuz
koordinatlarý tespit eden, istediðimizde bunlarý hafýzasýna alan ve ilerde
tekrar bu noktaya dönmemizi saðlýyan el büyüklüðündeki yardýmcý alete GPS
denilmektedir. GPS gece ve gündüz koþullarýnda belirli noktalar arasýný
gidebilmemizi saðlar. Pusula amacýyla da kullanýlýr. Hedefe yönelik güzergahdan
sapmamýz durumunda bizi ikaz eder.

GPS le 15 metrelik bir hata ile daha önceden belirlediðimiz bir noktaya tekrar
gidebiliriz. GPS bize hýzýmýzý, toplam yürüyüþ mesafemizi, hedefe kalan
mesafeyi, ortalama hýzla hedefe varýþ zamanýmýzý verir. Ayrýca bulunduðumuz
irtifa (yükseklik) bilgisi de GPS ten öðrenilebilir.

ÖLÇÜMLER



METRÝK SÝSTEM

Dünya etrafýnda dönen 24 uydudan sürekli aldýðý sinyallerle bulunduðumuz
koordinatlarý tespit eden, istediðimizde bunlarý hafýzasýna alan ve ilerde
tekrar bu noktaya dönmemizi saðlýyan el

Ülkemizde kullanýlan uzunluk ölçüsü birimi metredir.



1 km - 1000 metre



1 m - 10 dm



10 dm - 100 cm



1 cm - 10 mm



1 m - 100 cm



1 m - 1000 mm



Metre : m



Desimetre : dm



Kilometre : km



Santimetre: cm



Milimetre : mm

KÝÞÝSEL
ÖLÇÜMLER



Doða yürüyüþlerinde ve kamplarda sýk sýk uzaklýk, yüksekli ya da geniþlik ölçmek
zorunda kalabilirsin. Bu ölçümleri en kolay þekilde her zaman yanýnda taþýdýðýn
cetvelle yani kendinle, karýþýn, boyun vb. ile gerçekleþtirebilirsin. Aþaðýda
kiþisel bazý ölçüm þekilleri verilmiþtir. Bu ölçümleri yap bir kenara yaz, her
zaman iþine yarayacaktýr.



Karýþým : ………………Adýmým : ………………



Ayaðým : ……………… Ayakkabýlý ayaðým : ………………



Boyum : ……………… Kol uzunluðum : ………………



YÜKSEKLÝÐÝN ÖLÇÜLMESÝ



Kalem Metodu : Bir arkadaþýna aðacýn yanýnda
durmasýný söyle ya da aðacýn gövdesine dayanarak kendi boyunu ölç ve gövdeye
boyunu belirleyen bir iþaret koy. Aðaçtan uzaklaþ eline bir kalem ya da kaleme
benzer bir çubuk al, kalem ve arkadaþýn ayný doðrultuda olacak þekilde kolunu
ileriye uzat tek gözünü kapatarak arkadaþýnýn boyunun bir kalem üzerinde nereye
geldiðini belirle. Daha sonra kolunu yukarýya doðru yavaþ yavaþ kaldýrarak
aðacýn arkadaþýnýn boyunun kaç katý olduðunu bul. Bulduðun sayýyý arkadaþýnýn
boyu ile çarparak aðacýn yüksekliðini hesapla.



Devirme Metodu: Eline bir çubuk al çubuðu dik tutarak kolunu ileriye
doðru uzat. Yüksekliðini ölçmek istediðin bayrak direðinden ya da aðaçtan
uzaklaþ. Çubuðun arkasýnda kalan direk veya aðacý çubukla ayný boyda görünceye
kadar uzaklaþmaya devam et. Bayrak direðinin üst ucu ile çubuðun üst ucu,
direðin alt ucu ile çubuðun alt ucu ayný yerde göründüðü zaman dur. Çubuðu yana
doðru 90 derece devirerek yatay pozisyona getir. Bir arkadaþýna çubuðun ucunun
gösterdiði yere gitmesini söyle. Arkadaþýn ve direk arasýndaki mesafeyi
ölçtüðünde direðin yüksekliðini bulacaksýn.



Çamurlu Su Metodu: Yere, aðaçla senin arana çamurlu suyla dolu bir leðen
koy. Leðeni öðle bir yerleþtir ki leðenle aðaç arasýndaki uzaklýk aþaðý yukarý
aðacýn tahmini yüksekliði olsun. Leðenden kendi boyuna eþit bir mesafeye kadar
uzaklaþ. Þu anda suda aðacýn tepesinin aksini görüyor olmalýsýn. Eðer suda bu
aksi göremiyorsan, leðeni biraz ileri geri çek, senin leðenden uzaklýðýn yine
ayný olmalý, suda aðacýn tepesinin aksini gördüðün zaman leðenle aðaç arasýndaki
uzaklýk aðacýn yüksekliðine eþittir.

GENÝÞLÝÐÝN
ÖLÇÜLMESÝ



Napolyon Metodu:
Geniþliðini ölçmek istediðin nehir ya da derelerin kenarýnda dur. Baþýný çenen
göðsüne deðecek biçimde eð, elini avuç içi yere paralel gelecek þekilde alnýna
daya. Elini dýþ kenarý karþý kýyýya deðiyor gibi görününceye kadar aþaðýya doðru
eð. Bulunduðun yeri deðiþtirmeden ve elinin eðimini bozmadan 90 derece saða dön.
Elinin dýþ kenarýnýn bulunduðun kýyýda gösterdiði nokta ile durduðun yer
arasýndaki uzaklýk nehrin geniþliðine eþittir. Napolyon bu iþlemi eli yerine
þapkasýnýn kenarý ile yapar, elini deðil þapkasýnýn kenarýný aþaðýya doðru
eðerdi. Sen de bu ölçümü yaparken geniþ kenarlý bir þapka kullanabilirsin.



Kazýk Metodu: Nehrin karþý tarafýnda bir nokta, örneðin bir kaya belirle.
"A" noktasý kayanýn karþýsýna bir kazýk dik "B" noktasý A.B doðrultusuna dik
olarak kýyý boyunca yürü, Yürüdüðün mesafeyi adýmla. Diyelim 30 adým attýn.
Belli bir sayýda adým atman þart deðil. Geldiðin nokta "C" noktasý olsun. Buraya
da bir kazýk dik. Kýyý boyunca yaný doðrultuda yürümeye devam et. Daha önceki
adým sayýsý kadar ilerledikten sonra geldiðin noktaya bir kazýk dik. "D"
noktasý. Bu D.B. doðrultusunda dik olarak yürü. C noktasýna diktiðin kazýk ile A
kayasýný ayný doðrultuda görünceye kadar ilerle. C ve B'yi ayný doðrultuda
gördüðün noktaya "E" de ve bir kazýk da buraya dik. D ve E kazýklarý arasýndaki
mesafeyi ölçtüðünde nehrin geniþliðini bulmuþ olursun.



Pusula Metodu: Nehrin kayýsýnda dur. Buraya "B" noktasý diyelim. Nehrin
karþý kýyýsýnda tam karþýsýna gelen yerde bir nokta belirle, örneðin bir kaya (A
noktasý) pusulayý pusulanýn tabanýndaki gideceðin yönü gösteren ok karþý
kýyýdaki kayayý (A''I) gösterecek þekilde tut. Pusulanýn gövdesini pusula iðnesi
oryantiring okunun (pusula gövdesindeki sabit kuzey oku) üzerine gelinceye kadar
çevir. Pusula iðnesinin kuzeyi gösteren ucu N'yi (kuzeyi) göstermeli. Dereceye
bak (diyelim ki 120 derece). Dereceye 45 derece ekle (165 derece eder).

Pusulanýn tabanýndaki gideceðin yönü gösteren ok A'ya dönük olarak nehir oyuncu
yürü. Puslanýn iðnesinin kuzey ucu ile oryantiring oku (pusula gövdesindeki
sabit ok) çakýþtýðýnda dur (C noktasý) CB arasýndaki mesafe nehrin geniþliðine
eþittir.

PRATÝK YÖN
TAHMÝNLERÝ



Güneþle Yön Tayini :
Güneþle yön tayininin en basit þekli þudur:

Ayarý doðru bir saatle iþe baþlanýr. Önce saatimizin akrebinin güneþe doðru
tutarýz. 12 sayýsý ile akrebin oluþturduðu açýnýn açý ortasý bize güneyi
bildiriri. Bu kural kuzey yarýmküre için geçerlidir.

Güneþ ile yön bulmanýn baþka bir çok yöntemi vardýr. Bunlardan en basit olaný
güneþin doðudan doðup batýdan battýðýdýr. Yine yere dik olarak çakýlan bir
sopanýn saat 12:00'deki gölgesi, dünyamýzýn kuzey yarýmküresinde sopanýn tam
dibine düþmez, biraz kayar. Ýþte sopanýn dibinden biraz dýþarýya olan bu
gölgenin bulunduðu yön bize kuzeyi verir Güney yarýmkürede ise bunun tam tersi
olur. Saat 12:00'de ekvator da dikilen bir sopanýn gölgesi olmaz.



Yýldýzlarla Yön Bulma : Bilindiði gibi gökyüzünde birçok irili ufaklý
yýldýz vardýr. Kutup yýldýzý dediðimiz ya da kuzey yýldýzý dediðimiz yýldýz
coðrafi sabit yýldýzlardýr. Yani hareket etmezler, ama dünyamýz döndüðü için
bunlar hareket ediyor gibi görünür. Bu özelliklerden de yararlanýlarak yön
bulunabilir; önce yere biri kýsa biri uzun öyle iki sopa çakýlýr ki, bu iki
sopanýn uçlarý seviyesinden bir sabit yýldýz görünmelidir. Bundan sonra beklenir
ve bir süre sonra da sabit yýldýzýn yavaþ yavaþ sopalarýn ucundan baktýðýmýz
yönde çýkmakta olduðu görünür. Yýldýz eðer sola doðru kayarsa, baktýðýmýz yön
kuzeydir. Yaldýz saða doðru kayarsa güney, yukarý doðru kayarsa doðu, aþaðýya
doðru kayarsa batý olur. Bu yönteme sabit yýlýz kaymalar ile yön bulma denir.




Saat ile Yön Tayini : Yaklaþýk olarak coðrafi kuzey ve güney
istikametlerini bulmak için saatten faydalanýlýr. Kuzey yarým kürede saatin
akrebi güneþe çevrilir. Saat 12 ile akrep arasýndaki açýnýn açýortayý güneyi
ters uzantýsý ise kuzeyi gösterir. Yönün hangi ucunun kuzey olduðunu bulmak için
güneþin öðleden önce doðuda olduðu akýlda tutulmalýdýr.

METEROLOJÝ, HAVA VE RÜZGAR



Ýzciler için
hava durumunu bilmek çok önemlidir. Kampa gitmeden önce hava durumunu
incelememek, ona göre giysi almamak ve kalýþ planlarý yapmamak kampýnýzýn çok
kötü geçmesine neden olabilir. Günmüzde hava tahminleri daha uzun süreli ve çok
daha güvenilir olarak yapýlabilmektedir. Ýnternet sayesinde birçok hava tahmin
istasyonunun web sayfalarýna girip ileriki dönemin tahminlerini alabiliriz.
Ancak iþ bu kadarla bitmez. Ýzciler her an deðiþen hava durumunu kendileride çok
iyi analiz edebilmelidirler. Kamplarda faaliyetlerini bu tahminlerine göre
planlayabilirler.



Eski çiftçiler ve gemiciler kendileri için çok önemli olan hava tahminini
deneyimlerine dayanarak bazý belirtilerek göre yaparlardý. Bizler bugün
þanslýyýz, günlük hava raporlarýný dinleyip,, hava durumunu öðrenebiliyoruz.
Bununla beraber Doða yürüyüþüne gittiðinde sende bazý belirtilere bakarak
önündeki saatlerde havanýn nasýl olacaðýný tahmin etmek zorunda kalabilirsin.
Sana bu konuda yardýmcý olacak pek çok þey var.

HAVAYI NASIL
ANLAMALI





Havanýn iyi, yaðmurlu, rüzgarlý veya fýrtýnalý olacaðýný anlamak kolaydýr.

ÝYÝ HAVA BELÝRTÝLERÝ



1-Gökyüzü koyu mavi görünürse, güneþ doðarken parlak ve hafif sisli bulunursa,
gökkuþaðý akþam görünürse, güneþ ay etrafýnda büyük hale olursa havanýn iyi
olacaðý anlaþýlýr.

2-Otlarýn üzerindeki çið iyi havayý müjdeler. Çið olayý havanýn kuru ve açýk
olduðu zaman gerçekleþir.

3-Havanýn sisli bulunmasý, sükunetli olacaðýný gösterir.

4-Ateþin dumaný yukarýya doðru düz olarak yükselirse yüksek hava basýncý olduðu
ve havanýn güzel olacaðý anlaþýlýr.

5-Akþam kýrmýzý olan bir gökyüzü iyi havanýn belirtisidir. Havadaki toz
partikülleri gördüðün zaman kýrmýzý rengin oluþmasýna neden olur.

6-Kýrlangýçlar yükseklerde uçarsa ertesi günün yaðmurlu olmayacaðý anlaþýlýr.
Böyle havalarda kýrlangýçlar hava akýmlarý ile yükselen böcekleri yükseklerde
yakalar. Yani bu durum yüksek hava basýncýna iþarettir. Yüksek hava basýncý ise
iyi hava demektir.

KÖTÜ HAVA BELÝRTÝLERÝ



1-Sabahleyin kýrmýzý bir gökyüzü toz yüklü bir havanýn doðuya doðru çekilip
yerini batýdan gelen hem yüklü havaya býraktýðýný gösterir.

2-Kýrlangýçlarýn topraða yakýn uçmalarý böceklerin alçak hava basýncý nedeni ile
topraða yakýn olduðunu gösterir. Alçak hava basýncý ise kötü hava demektir.

3-Ateþin dumaný yükselmeden daðýlýyorsa alçak basýnca ve kötü havaya iþarettir.
Otlar sabah kuru ise, üzerinde çið yoksa, kötü hava geliyor demektir.

4-Güneþ doðarken, gökyüzünün kýrmýzý, gökkuþaðýnýn sabahleyin görünmesi, ay'ýn
etrafýnda küçük bir çember bulunmasý yaðmura iþarettir.

5-Güneþ doðarken kýrmýzý görünmesi, batarken gökyüzünün kýrmýzý olmasý rüzgara
iþarettir.

6-Güneþin soluk ve dumanlý doðmasý, ay'ýn parlak olmasý, bulutlarýn beyaz
olmasý, güneþ ve ay'ýn etrafýnda bir kavis bulunmasý fýrtýnaya iþarettir.

BULUT TÜRLERÝ

Bulutlar havanýn
soðumasýyla oluþan milyonlarca küçük su damlacýðýndan ve buz kristalinden
meydana gelir. Bunlar deðiþik þekillerde oluþurlar. Biçimleri ,yükseklikleri ve
büyüklüklerine göre adlandýrýlýrlar.



Sirüs : (cirris ya da "tuð"): Genellikle 6000 m. ve yukarýsýnda
bulunurlar ve açýk bir günde görülür, sakin bir denizin iþaretidir.

Cirro Stratus: Karýþmýþ örümcek aðý þeklinde, yükseklerde ince beyazýmsý
bulutlar. Sakin bir denizin iþaretidir.

Alto cuuulus ya da "koyunlar": Ayný boydaki gri veya beyaz bulutlardýr.
Bir koyun sürüsünü andýrýrlar. Yerden yükseklikleri 6-8 km. Arasýndadýr.

Alto stratus: Gökyüzünü gri bir perde gibi yoðun olarak kaplayan, güneþ
ya da ay bulunan bölümü parlak olan bulutlardýr. Fýrtýnaya iþarettir.

Strato cumulus: Kývrým kývrým koyu bulutlarýdýr. Çok yoðun deðildirler.
Aralarýndan yer yer mavi gökyüzü görünür. Yaðmur getirmezler.

Nimbus "þemsiye": Tam anlamý ile yaðmur bulutlarýdýr. Kalýn ve koyu
renklidirler. Alt kýsýmlarda yer yer küçük bulutlar vardýr. Bulutlarýn içinde
bazý deliðe benzer açýklýklar bulunur.

Cumulus "Yün sepeti": Çeþitli yüksekliklerde büyük bulut yýðýnlarý.
Güneþe karþý olan yerleri parlaktýr.

Cumulo Nimbus "fýrtýna" ya da "saðanak": Cumuluse benzerler Üst
tarafýndan "cirrus"a benzer bulutlar alt tarafta ise "nimbus" bulutlarý vardýr.
Çok alçak bulutlardýr. Dolu bu bulutlar tarafýndan oluþur.

Stratus "çarþaf": Yukarýya doðru yükselen yatay bir sis tabakasý.
Parçalara ayrýlmýþ þekline "franto stratus" adý verilir.

Pus veya sis; çok küçük su damlacýklarýndan oluþan "yüzey bulutlarýdýr.".
Sis pustan daha yoðundur.

Çiy: Soðuk bir yüzeyle temas eden havanýn sýcaklýðý belli bir noktaya
düþtüðünde çiy oluþur. Su buharý çiy damlacýklarý halinde soðuk yüzeylerde
yoðunlaþýr.

Don: Yüzeylerdeki sýcaklýðýn don noktasýnýn altýna düþmesiyle oluþur.

Kýraðý: Kýraðý küçük buz kristallerinden oluþur ve donmuþ bir çiydir.



Uçaklarýn arkalarýnda býraktýklarý izler, uçak motorlarýndan çýkan su buharý
içeren sýcak gazlarýn soðuk havada donmasý ve yoðunlaþmasý ile oluþurlar.

HAVA TAHMÝN RAPORU

Ýçinde yaþadýðýn
yerin iklimini bilirsen çevreni daha iyi tanýrsýn. Ýklimi öðrenmen konusunda
radyodan, TV.den, gazetelerden alacaðýn hava raporlarý sana yardýmcý olacak.
Hatta biraz yardýmla kendi meteoroloji istasyonunu kurabilirsin. Ölçümleri günde
iki kere ve üstteki tabloda gösterilen konularda gerçekleþir. Bir ay sonra
edindiðin bilgileri arkadaþýna aktar. Hava konusunu bir hobi olarak seçersen
meteoroloji konusunda uzman kiþilerle baðlantý kur.

RÜZGAR



Rüzgar; harekette olan havadýr. Bu hareket bir doðrultuda olup daima yataya pek
yakýndýr. Rüzgarýn eðimi birkaç dereceyi geçmez. Rüzgar doðrultusu, rüzgarýn
estiði yönle gösterilir. Mesela ''kuzey rüzgarý'' kuzeyden gelen yani,
''kuzeyden güneye doðru esen rüzgar''demektir. Rüzgarýn yönü ''rüzgar
fýrýldaðý'' denilen aletle tayin edilir.

Rüzgarlara, yönlerine göre, bölge halkýnýn verdiði bir takým adlar da vardýr.
Mesela Marmara Bölgesi'nde kuzeyden esen rüzgara ''Yýldýz" kuzeydoðudan esene
''poyraz'', doðudan esene ''doðu'' güneydoðudan esene ''keþiþleme'', güneyden
esene ''kýble'', güneybatýdan esene ''Lodos'' batýdan esene ''batý'',
kuzeybatýdan esene ''karayel" denir.

ISI
-RÜZGAR CETVELÝ



Isý-Rüzgar Münasebeti: Isý-Rüzgar cetvelinde görüleceði gibi hava sýcaklýðý,
insan, malzeme, araç ve yiyecek maddeleri üzerine, rüzgarýn hýzýna baðlý olarak
deðiþik kuvvetlerde etki yapmaktadýr. Yukarýdaki çizelge bütün izcilerce çok iyi
bilinip uygulandýðý sürece soðuðun olumsuz etkilerinden korunmak mümkündür.



Don çalmasý oldukça ýlýk havalarda bile rüzgarýn vucudun korunmasýz kýsýmlarýna
nüfuz ettiði durumlarda meydana gelebilir. Örneðin; Þayet rüzgar sakin ve ISl
-29"C ise dondurucu rüzgar etkisi çok azdýr. Ancak ayný ýsý derecesinde rüzgar
saatte 40 Km. süratle esiyor ise dondurucu rüzgar halinde oluþan ýsý derecesi
-59 °C olur. Bu koþullar altýnda tehlike büyüktür ve bu ýsýya maruz kalan vücut
30 saniye içinde donabilir.

 

Sýcaklýk
Deðiþtirme Formülleri




Metrik veya Ýngiliz sistemini deðiþtirmek için dýþ kolonlardaki faktörler.

CELSIUS = C = 5/9 (F-32) F = 9/5 C + 32



FAHRENHEIT 32 40 50 60 70 75 85 95 105 212° °

CELSÝUS 0° 5 10° 15° 20° 25° 30° 35° 40° 100

 

HAVA DURUMU

DENÝZÝN DURUMU

METEOROLOJÝ ARAÇ-GEREÇLERÝ

Yaðmur sayacý:
Her yaný ayný çapta bir teneke kutu al kutunun içinde biriken yaðmur suyunu her
gün bir cetvel kullanarak ölç, kutuyu her ölçümden sonra boþalt.

Nem oraný: Nem oranýný ölçmek için karton bir süt kutusu bul. Kutuya
yerleþtireceðin birinin haznesi ýslak, diðerinin kuru olan iki termometre
arasýndaki farký bularak nem oranýný ölç. Nem oranýný bulmak için aþaðýdaki
tabloyu kullan.

 

NEM
ORANI ÖLÇÜM TABLOSU



Hazne Islak olan ve kutu olan termometreler Kuru ve ýslak Hazneli
Termometrelerdeki Isý arasýndaki ýsý (Centigrad ve Fahrenheit olarak)

Kuraklýk:
Bir bölgede en az 15 günlük bir sürede 0.2 mm. Den daha az yaðýþgözlenmesine
kuraklýk denir.

 

GÖKYÜZÜ

Kamp ateþi söndü…
Sen ve obandaki arkadaþlarýn çadýrýnýza dönüyorsunuz. Gökyüzüne bakýyorsun.
Gökyüzünde parlayan binlerce yýldýz var. Ya da Doða yürüyüþüdesin, küçük bir
mola veriyorsunuz. Ýþte yýldýzlarý incelemek için güzel bir fýrsat.

TAKIM
YILDIZLAR

Ýnsanlar binlerce
yýldýr, yýldýzlarý bazý þekilleri oluþturacak biçimde gruplaþtýrmýþlardýr. Bu
gelenek belki de eski Romalý ve Yunanlý çobanlarýn gökyüzünü seyredip gördükleri
þekilleri, krallara, kraliçelere, canavarlara, kahramanlara, kadar ve erkeklere
benzetmesinden doðmuþtur. Onlarýn yaptýklarý benzetmelerden esinlenerek
kullandýklarý isimler bugüne kadar gelmiþtir. Bugün bu takým yýldýzlar gemilerin
okyanuslarda yolunu bulmalarýna yardýmcý olur, uçak ve uzay araçlarýn rehberlik
eder. Sen de çýktýðýn bir gece Doða yürüyüþünde bu yýldýzlardan biri olan kutup
yýldýzý ile kuzeyi belirleyebilirsin.

Takým yýldýzlarý inceleyebilmek için bir baþlangýç noktasýna ihtiyacýn vardýr. O
da büyük ayýdýr.



Ýþe gökyüzünde bu yýldýz grubunu belirlemekle baþla. Ýþte orada dört yýldýzdan
oluþan hanesi ve üç yýldýzlý sapý ile cezveye benziyor. Saptaki ikinci yýldýza
bak gözlerin iyi görüyorsa bunun bi deðil iki yýldýz olduðunu göreceksin. Þimdi
saptan en uzak olan iki yýldýza yani cezvenin altýndaki yýldýzlara bak. Bunlara
"pointer" denir. Saða doðru bu iki yýldýz arasýndaki uzaklýðýn 5 katý ilerle.
Parlak bir yýldýz görecektir, yani kutup yýldýzýný kutup yýldýzýnýn hemen
altýnda ufukta uzanan alan yeryüzünün gerçek kuzey hattýdýr.

YAZIN GÖRÜNEN
YILDIZLAR

Kuzey yönüne
bakarak bir yaz gecesinde yýldýzlý gökyüzünde çýkacaðýn yolculuða kutup
yýldýzýnýn etrafýndaki yýldýzlarla küçük ayý ve W þeklindeki "Cassiopeia" ile
baþla.

Büyük ayý ve Cassiopela arasýnda uzanan hattý izle. Bu hayali çizgiden kutup
yýldýzýna doðru uzanacak dik bir hat düþün, þimdi de bu hatta ilerle. Bu hat
üzerinde yamulmuþ bir dikdörtgen þeklinde bir yýldýz takýmý göreceksin.



Þu parlak yýldýz "Vega", takým yýldýzýnýn adý da "Lyre" Þimdi kutup yýldýzýndan
aksi yöne bak. Yanýnda daha az parlak olan üç yýldýz bulunan parlak yýldýzý
görüyor musun? Bu yýldýz Capella'dýr. Yýldýz grubuna ise "Warrior" yani savaþ
arabasý adý verilir. Buraya kadar anlattýðýmýz takým yýldýzlar bütün lýl boyunca
gökyüzünde yükselir. Bu duruma yýldýzlarýn deðil yeryüzünün hareketi neden olur.
Tekrar büyük ayýya dönelim. Þimdi kutup yýldýzýndan uzaklaþarak kutup yýldýzý ve
cezvenin alt kenarýndaki yýldýzlardan sola doðru uzanan hattý orak biçiminde bir
yýldýz grubuna rastlayýncaya kadar izleyelim. Bu takým yýldýzýn adý "Lion (Arslan)"dur.
Bu grubun en parlak yýldýzýnýn adý ise Regulus'dur.

LEO (Arslan) takým yýldýzý ile Capella arasýnda görünen yýldýz grubu
(ikizler)'dur. Capella ve W þeklindeki Cassiopera ve Vega arasýnda Kuzey Çaprazý
ya da "Swan (suðu)" takým yýldýzý uzanýr.

Güneye bakarak tekrar Büyük Ayýya dön. Cezvenin sapýný "Arcturus"a ulaþýncaya
kadar takip et. Arcturus büyük bir uçurtma gibi görünen takým yýldýzýn en parlak
yýldýzýdýr. Uçurtma þeklindeki bu yýldýz grubuna "Çoban" takým yýldýzý denir.


1

Çoban takým yýldýzýnýn yanýnda daha az parlak yýldýzlardan oluþan yarým daire
þeklindeki yýldýz grubu "Kuzey Tacy" ya da "Coroma"dýr. Ýlerlemeye devam
edersen"Hercules (Herkül)" takým yýldýzýný göreceksin. Bu yýldýz grubu bozuk bir
"H" harfine benzer. Ve iþte tekrar "Vega"dasýn. Þimdi güneye doðru in. Ýþte
önünde "Scorpius" yani "Akrep"in kuyruðu aþaðýya doðru sarkýyor. Baþý ise
Spicaya "Y" þeklindeki "Virgin (Bakire)" takým yýldýzýnýn en parlak yýldýzýna
doðru uzanmýþ. Diðer yönde ise "Eagle (Kartal)" yýldýz grubu var. Bu takým
yýldýz kanatlarýný açmýþ bir kuþ gibi görünüyor.

GEZEGENLER

Güneþimizin bir ailesi vardýr. Yeryüzü bu aileye aittir. Gökyüzünde salýnan
diðer yýldýzlarýn da ailesi vardýr. Eski yýldýz gözlemcileri diðer yýldýzlar
gibi olmayan yani yanýp sönüyor gibi görünmeyen düzgün ve sürekli bir ýþýk veren
5 yýldýz belirlemiþlerdi. Bu yýldýzlar diðer yýldýzlarý izlemiyor, onlarýn
arasýnda dolaþýyorlardý gözlemciler bunlara eski Yunanca'da gezginci anlamýna
gelen "planets" ismini verdiler.

Bugün yeryüzü de dahil 9 gezegen bilinmektedir. Ýlk belirlenen gezegenler bu gün
de gözle görünebilen Merkür, Venüs, Mars, Jüpiter, Satürn'dür. Merkür bazen
güneþin batýþýndan sonra görülebilen silik bir nokta halindeki yýldýzdýr.



Diðer gezegenler ise parlak yýldýzlar gibi görünürler. Bazý geceler bu
gezegenleri gökyüzünde seyretmek istiyorsan bir almanaða baþvurmalýsýn. Tüm gün
batýmýndan sonra yýldýzlar parlamaya baþlamadan önce gözlersen gözle görülebilir
olanlarý parlaklýklarý nedeniyle kolayca görebilir ve gece boyunca izledikleri
yolu takip edebilirsin.